Trablusgarp Savaşı'nı İtalyan karikatürleri üzerinden inceleyen yüksek lisans tezi tamamlandı

Fatih Belediyesi'nin araştırmacılara çalışma alanı sunan Medrese Davutpaşa merkezini kullanan Emin Gündüzer, 1911-1912 Trablusgarp Savaşı'nı dönemin İtalyan politik karikatürleri üzerinden ele aldığı yüksek lisans tezini bitirdi. Çalışma, tarih alanında lisansüstü eğitim gören Gündüzer'in, merkezdeki çalışma ortamında hazırladığı araştırma olarak belediyenin duyurusunda yer aldı.

Tez, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi bünyesindeki Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün tarih bölümünde hazırlandı ve "İtalyan Karikatürlerine Göre Trablusgarp Savaşı (1911-1912)" adını taşıyor. Araştırma, Osmanlı Devleti ile İtalya arasındaki savaşa askerî ve diplomatik gelişmelerin ötesinde, basın ve kamuoyu açısından bakıyor.

Gündüzer, çalışmasında İtalyan yayınlarından Avanti!, L'Asino ve Il Travaso delle Idee della Domenica'da çıkan politik karikatürleri esas aldı. Bu çizimler konu, anlatım dili ve temsil biçimi bakımından karşılaştırıldı; semboller ve imgeler de ortaya çıktıkları tarihsel ve siyasi koşullar içinde değerlendirildi.

Araştırmanın bulgularına göre dönemin İtalyan basını savaş konusunda tek bir çizgide değildi. Sosyalist çizgideki Avanti! ile L'Asino savaşa karşı çıkarken, Il Travaso delle Idee della Domenica karikatürleriyle İtalya'nın Libya politikasına destek verdi. Buna karşın görüşleri ayrışan yayınların Osmanlı Devleti'ni ve Türkleri tasvir ederken bazı ortak kalıplara başvurduğu tespit edildi. Bu tasvirler, Avrupa kamuoyundaki yerleşik imgeler, önyargılar ve oryantalist anlatım çerçevesinde incelendi.

Tezde ayrıca İtalya'nın iç siyasi yapısı, savaş yanlısı ve karşıtı çevreler, sosyalistlerin, milliyetçilerin ve Katolik Kilisesi'nin tutumları ele alındı. Savaşın uluslararası boyutu ile Osmanlı'nın iç siyasi dengelerine etkisi de çalışmanın kapsamına girdi.

Politik karikatürlere ilgisi Marmara Üniversitesi'ndeki lisans yıllarında Alman basını üzerine yaptığı bir çalışmayla başlayan Gündüzer, 2021'de Roma'dayken bu alana yöneldi. Roma Ulusal Merkez Kütüphanesi'nde karşılaştığı İtalyan süreli yayınlar ve karikatür koleksiyonları tezin temelini oluşturdu. Yayınların büyük bölümüne dijital ortamdan ulaşılabilmesi, Türkiye'ye döndükten sonra da çalışmayı sürdürmesini sağladı.